marca 08 2010

Budowle murowane.

Kategoria: Dworkiadmin @ 12:36
Kościół w Rogowie

Kościół w Rogowie

Upowszechnienie stosowania drewna do budowy rycerskich dworów (nazywanych potem szlacheckimi lub ziemiańskimi) nastąpiło na dobre w XVII w., gdyż wiek XVI jeszcze prefe­rował solidniejsze — choć droższe — budowle murowane. Wy­nikało to ze zmniejszania zapotrzebowania na bezpieczeństwo, a zwiększenia wymagań co do wygody, zaś później – z przeko­nania, że dworu (wobec postępu ars militaria) bez bastionowych fortyfikacji i tak obronić się nie da. Dwory w naszym regionie nie różniły się od obiektów z innych części Rzeczypospolitej. Ich wielkość i wystrój zależały głównie od zamożności rodu, a nie od lokalnych mód czy zwyczajów. Najczęściej miały plan prostokąta, czasem wzbogaconego o narożne alkierze. Wej­ście akcentowano gankiem, czasem rozbudowanym do formy kolumnowego portyku. Środkiem biegła sień, a po jej bokach jadalnia, salon, biblioteka oraz pomieszczenia sypialne, które czasem mieściły się także na poddaszu. Najczęściej wspomina­nym w literaturze przedmiotu, był zbudowany w 1685 r. dwór w Rogowie. Budynek o wymiarach planu 46 na 38 łokci, na­kryty był potężnym dachem. Dwór ten – jak zresztą bardzo zdecydowana większość dworów w ogóle, a już drewnianych w szczególności – nie przetrwał. I nie była to tylko kwestia nietrwałości materiałów, ale planowa i świadoma akcja nisz­czenia środowiska ziemiańskiego i jego kultury, co nastąpiło po ostatniej wojnie. Innym przykładem pięknego dworu, któ­ry zginął „na naszych oczach”, był dwór w Mirogonowicach (gm. Waśniów). Dwory odebrane właścicielom, pełniły potem rolę szkół, czasem wiejskich „biurowców”. Nie remontowane chyliły się ku ruinie. Przetrwały nieliczne, obecnie dzięki przy­wróceniu prywatnej wła­sności, nabrały szans na ocalenie i „drugą mło­dość”. Wśród obiektów Świętokrzyskiego Szla­ku znalazł się między innymi dworek Laszczyków w Kielcach.

Tagi: ,

Comments are closed.